Copyright: ©
2025-жылдын 17-ноябры — Жатын моюнчасынын рагын жоюу боюнча дүйнөлүк аракет күнү
17.11.2025 / Просмотров: 8855
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги жатын моюнчасынын рагын жоюу боюнча Дүйнөлүк аракет күнүн белгилеп, ар бир адамдын жана жалпы коомдун саламаттыгын сактоонун жана чыңдоонун маанилүүлүгүн баса белгилейт.
АПВна каршы эмдөө Кыргыз Республикасында 2022-жылы расмий түрдө киргизилген. Кыргыз Республикасынын Улуттук алдын алуучу календарына ылайык 11 жаштагы өспүрүм курактагы 238 763 кыздар, максаттуу топтун 67,5%ы эмдөөдөн өттү. Бул эмдөөнү киргизүү алдында саламаттыкты сактоо кызматкерлери маалымат берүүдө ата-энелердин мүмкүн болуучу суроолоруна жооп берүүгө жана алардын тынчсызданууларын жоюуга багытталган окутуудан өтүшкөн. Ошондой эле ата-энелерди маалымдар кылуу максатында маалыматтык материалдар таратылган. Мындан тышкары, онкологиялык оорулардын скрининги жана эрте аныктоо иштери күчөтүлдү.
Дүйнө жүзү боюнча жатын моюнчасынын рагынын 95%дан ашуун учурларына себеп болгон АПВ инфекциясынын алдын алуунун эң натыйжалуу ыкмаларынын бири – буд эмдөө. ДССУнун баалоолоруна ылайык, Кыргызстанда жыл сайын болжол менен 600 аялда жатын моюнчасынын рагы аныкталат жана алардын 300үндө оору өлүм менен аяктайт. Жатын моюнчасынын рагы өлкөдөгү аялдар арасында эң көп таралган экинчи онкологиялык оору болуп саналат; ошондой эле 25–44 жаштагы аялдарда эң көп учураган рак түрү болуп эсептелет.
Кыргыз Республикасында 11 жаштагы өспүрүм кыздарды АПВга каршы эмдөө боюнча камтуунун туруктуу өсүшү байкалууда. Көрсөткүчтөр жыл сайын жогорулап келет: 2022-жылы — 66,7%, 2023-жылы — 71,0%, 2024-жылы — 87,7%. Ал эми 2025-жылдын 9 айынын жыйынтыгында камтуу 70,4%ды түзүп, мурунку жылдардагы өсүү динамикасына ылайык келди.
Камтуунун жогорулоосу ата-энелердин жана коомдун эмдөөгө болгон ишениминин артканын, маалымдуулуктун күчөгөнүн, ошондой эле медицина кызматкерлери менен коомдук саламаттыкты сактоо тармагындагы өнөктөштөрдүн натыйжалуу ишин көрсөтөт.
Муну да белгилеп кетүү маанилүү: эмдөө киргизилген биринчи жылы негизги топко кошумча катары 12–14 жаштагы өспүрүм кыздар да эмдөөдөн өткөрүлгөн. Биринчи доза менен 173 078 өспүрүм кыз эмделип, бул максаттуу топтун 72%ын түзгөн. Экинчи доза 148 миң кызга жасалып, бул 62%ды түзгөн. Максаттуу топтун жалпы саны 240 287 (12–14 жаш) кызды камтыган.
2020-жылы ДССУ жатын моюнчасынын рагын коомдук саламаттыкты сактоонун көйгөйү катары жоюу боюнча глобалдык демилгенин башталганын жарыялаган. Демилге «90–70–90» максатына негизделет:
✓ 90% кыздар АПВга каршы эмдөөдөн өтүшү керек;
✓ 70% аялдар скринингден өтүшү керек;
✓ Алдын ала рактык өзгөрүүлөр аныкталган аялдардын 90%ы дарылоо алышы керек.
Изилдөөлөр көрсөткөндөй, кеңири камтууну камсыз кылган эмдөө программаларын киргизген өлкөлөрдө төмөнкүлөр байкалууда:
✓ Жатын моюнчасынын алдын ала рактык өзгөрүүлөрү 87%га чейин азайган, рак учурлары алдын ала деңгээлде кыскарган,
✓ АПВнын эң коркунучтуу түрлөрүнүн (16 жана 18) таралышы азайган,
✓ Аял затынын келечектеги муундарында вирусту кармоо көрсөткүчү олуттуу төмөндөгөн.
Кыргыз Республикасы глобалдык стратегияны колдоп, биринчи жана экинчи даражадагы алдын алуу чараларын акырындык менен киргизүүдө.
Бул биз үчүн төмөнкүлөрдү билдирет:
✅ Келечекте жатын моюнчасынын рагынын жүздөгөн учурларын алдын алуу;
✅ Эмгекке жарамдуу курактагы аялдар арасындагы өлүм көрсөткүчтөрүн азайтуу;
✅ Саламаттык сактоо системасына түшкөн жүктү азайтуу;
✅ Элдин саламаттыгын чыңдоо.
Кыргызстанда ата-энелердин көбү алдын алуучу эмдөөлөр өмүрдү сактай турганын түшүнүп башташты. АПВга каршы эмдөө мектептерде жана үй-бүлөлүк медицина борборлорунда жеткиликтүү. Бүгүн эмдөөдөн өткөрүү менен, биз кыздарыбыз жана аялдарыбыз үчүн саламат келечекти түзөбүз.
Маалымат үчүн:
Кыргызстанда жатын моюнчасынын рагын алдын алуу иш-чаралары негизги улуттук документтерге ылайык жүргүзүлөт — «Коомдук саламаттыкты сактоо жөнүндө» жана «Жарандардын репродуктивдик укуктары жөнүндө» мыйзамдар, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн «Дени сак адам — өнүккөн өлкө» (2019–2030) калктын саламаттыгына кам көрүү программасы, 2025–2030-жылдарга багытталган «Иммунопрофилактика» программасы, ошондой эле онкологиялык ооруларды контролдоо жана алдын алуу стратегиясы (Саламаттык сактоо министрлигинин №1019 буйругу, 28.07.2021).
Саламаттык сактоо министрлигинин 18.07.2022-жылдагы №859 буйругу менен «Өспүрүм курактагы кыздарды АПВга каршы эмдөөнү киргизүү» боюнча, 2022-жылдын ноябрь айында Кыргыз Республикасынын аймагында АПВга каршы вакцина киргизилген. Эмдөөдө төрт валенттүү рекомбинанттык адам вирусуна каршы вакцина (6, 11, 16, 18 типтери) колдонулган.
Прикрепленные файлы:
Другие Новости
29.12.2025
Жаңы жылдык майрам жана дем алыш күндөрү саламаттык сактоо уюмдарынын иш тартиби
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги майрам жана дем алыш күндөрүндө саламаттык сактоо уюмдарынын иштөө тартиби тууралуу маалымдайт.
Медициналык жардамдын жеткиликтүүлүгүн жана үзгүлтүксүз көрсөтүлүшүн камсыз кылуу максатында 2025-жылдын 30–31-декабрында республика боюнча бардык медициналык уюмдарда күчөтүлгөн иш тартиби камсыздалат. Бул күндөрү медициналык кызматкерлердин кошумча нөөмөттөрү уюштурулуп, кызматтардын жогорку даярдыгы камсыз кылынат, ошондой эле калкка шашылыш жана тез жардам көрсөтүү үзгүлтүксүз жүргүзүлөт.
2026-жылдын 1-9-январь аралыгында, жаңы жылдык каникул күндөрүндө, саламаттык сактоо уюмдары белгиленген тартипте иштеп, жооптуу кызматкерлердин нөөмөттөрү уюштурулат. Медициналык мекемелерде күнү-түнү тез жардам көрсөтүү камсыздалып, шашылыш дарылоого муктаж бейтаптарды жаткыруу үчүн керебеттердин резерви түзүлөт. Ошондой эле зарыл болгон дары-дармектердин, медициналык буюмдардын, кан компоненттеринин жана алардын резервдеринин жетиштүүлүгү камсыздалат.
Амбулатордук деңгээлде — үй-бүлөлүк медицина борборлорунда, жалпы дарыгердик практика борборлорунда жана үй-бүлөлүк дарыгерлер топторунда — 1–9-январь күндөрү үй-бүлөлүк дарыгердин, үй-бүлөлүк медайымдын жана каттоо бөлүмүнүн нөөмөттөрү 08:00дөн 18:00гө чейин, ал эми дарылоо кабинеттери 14:00гө чейин иштейт.
Тез жардам кызматы Бишкек жана Ош шаарларында, ошондой эле өлкөнүн бардык аймактарында демалышсыз, күнү-түнү иштейт. Мындан тышкары, санитардык авиациянын үзгүлтүксүз иши, санитардык-эпидемиологиялык кызматтын адистеринин жана лабораториялардын нөөмөтү майрамдык жана дем алыш күндөрү да камсыздалат.
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги жаңы жылдык майрамдар мезгилинде калкка медициналык жардам толук көлөмдө көрсөтүлөрүн белгилеп, жарандарды зарыл болгон учурда медициналык уюмдарга өз убагында кайрылууга чакырат.
26.12.2025
Дары-дармектерге жеткиликтүүлүк жана ачык-айкын сатып алуулар: КР Саламаттык сактоо министрлиги БУУнун тутумундагы уюмдар менен кызматташуунун артыкчылыктарын талкуулады
2025-жылдын 26-декабрында Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Каныбек Досмамбетов Бириккен Улуттар Уюмунун тутумуна кирген уюмдардын өкүлдөрү менен жумушчу жолугушуу өткөрүп, анда колдонулуп жаткан Өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумдун алкагында дары-дармек менен камсыздоо маселелери талкууланды.
Талкуунун жүрүшүндө тараптар дары-дармек менен камсыздоо жаатындагы кызматташуунун негизги багыттарына — улуттук жөнгө салуу тутумун чыңдоо, өмүр үчүн зарыл дары-дармектерге жеткиликтүүлүктү кеңейтүү, сатып алуулардагы ачык-айкындуулукту жогорулатуу жана жеткирүү чынжырларынын туруктуулугун камсыз кылууга өзгөчө көңүл бурушту.
Министр сапаттуу дары-дармектерге адилеттүү жана туруктуу жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу саламаттык сактоо тармагындагы мамлекеттик саясаттын артыкчылыктуу багыттарынын бири экенин жана бул Туруктуу өнүгүү максаттарына, айрыкча «Чың ден соолук жана бакубаттуулук» максатына жетүү менен түздөн-түз байланыштуу экенин баса белгиледи.
Өзүнчө көңүл сатып алуулардагы ачык-айкындуулукка жана коррупциялык тобокелдиктерди алдын алууга бурулду. Каныбек Досмамбетов системалуу өзгөрүүлөрдүн зарылдыгын белгилеп, алар адилетсиз практикаларды четтетүүгө жана бюджеттик каражаттарды натыйжалуу пайдаланууга багытталышы керектигин айтты.
«Мамлекет жыл сайын дары-дармек сатып алууга олуттуу каражаттарды багыттайт, биздин милдет — бул ресурстарды мүмкүн болушунча ачык-айкын жана рационалдуу пайдаланууну камсыз кылуу. Биз сатып алуулар тармагында тартипти катуу орнотууга, системаны адилетсиз практикалардан тазалоого жана туруктуу, чынчыл кызматташтыкты курууга багыт алдык. Өнүктүрүү боюнча өнөктөштөрүбүздүн колдоосу менен бул кызматташтык системалуу жана узак мөөнөттүү мүнөздө болот деп ишенебиз», — деп белгиледи Каныбек Досмамбетов.
Өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр кызматташууну мындан ары тереңдетүүгө даяр экенин, анын ичинде эл аралык стандарттарга ылайык сатып алууларды колдоо, жеткирүү чынжырларын башкаруу, санариптик чечимдер, фармакологиялык көзөмөл жана саламаттык сактоо тутумунун институционалдык потенциалын жогорулатуу багыттарында көмөк көрсөтүүнү ырастады.
Жолугушуунун жыйынтыгында тараптар Өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумдун жоболорун ишке ашыруу боюнча биргелешкен ишти улантууга макулдашышты. Бул иш конкреттүү, өлчөнө турган натыйжаларга багытталып, дары-дармек коопсуздугун чыңдоого жана бейтаптардын кызыкчылыктарын коргоого кызмат кылмакчы.
25.12.2025
Кыргызстанда 2026-жылы ажылыкка зыярат кылуучуларга эмдөө иш-чаралары уюштурулду
Санитардык-эпидемиологиялык коопсуздукту камсыз кылуу жана жугуштуу оорулардын жайылышын алдын алуу максатында, Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги тарабынан 2026-жылы Меккеге ажылык сапарга баруучу жарандарды профилактикалык эмдөөнү жүргүзүү уюштурду.
Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлигинин бекитилген буйругуна ылайык, бардык зыяратчылар менингококк инфекциясына, ошондой эле сезондук сасык тумоого каршы эмдөөдөн өтүшү керек. Бул чаралар эл аралык саламаттыкты сактоо жана санитардык талаптарга жооп берет жана ажылыкка кирүү үчүн милдеттүү талап болуп саналат.
Эмдөөлөр 2025-жылдын 23-декабрынан 30-декабрына чейин республиканын бардык аймактарындагы саламаттык сактоо уюмдарында 1-таблицага ылайык жүргүзүлөт, милдеттүү түрдө алдын ала медициналык кароодон өтүшөт. Эмдөөлөр бардык коопсуздук талаптарына, «муздак чынжырча» стандарттарына жана инфекцияны көзөмөлдөө эрежелерине жооп берет.
1-таблица
2026-жылдагы ажылык сапарга баруучуларга эмдөө жүргүзүлгөн жерлердин тизмеси
| № | Аймактар | Вакцинацияланган жер |
| 1 | Ош облусу жана Ош шаары | №8 ΥМБ Ош областтык жана Ош ш. эмдөө кабинети, Ж.Райымбекова көч. №22 |
| 3 | Жалал-Абад облусу | Манас шаары, Курманбек көчөсү, №13, №2 ҮДТнын эмдөө кабинети |
| 4 | Баткен облусу | Баткен облусунун ҮМБ эмдөө кабинети, Султанмурат көчөсү, Мин башы №14 |
| 5 | Талас облусу | Талас шаары, областык ҮМБ эмдөө кабинети, Бердике Баатыр көчөсү №293 |
| 6 | Ысык-Көл облусу | Каракол шаары, областык ҮМБ, Абдрахманов көчөсү, № 121 |
| 7 | Нарын облусу | Нарын шаары, областык ҮМБ, эмдөө кабинети Качкынов көчөсү №5 |
| 8 | Чуйская аймак | -ЖДПБ Кант шаары, Ысык-Ата району, көч. Иманкулова №6. - ҮДТ Военно-Антоновка, Сокулук району, Фрунзе көчөсү б/н |
| 9 | Бишкек | Бишкек шаары, №5 ҮМБнын эмдөө кабинети, Курманжан Датка көчөсү, №109а |
Бардык катышкан саламаттыкты сактоо уюмдары эмдөө үчүн зарыл болгон вакциналар жана каражаттар менен камсыздалган. Эмдөө аяктагандан кийин ар бир зыяратчы белгиленген үлгүдөгү эмдөө сертификатын алат жана маалымат электрондук эмдөөнү каттоо системасына киргизилет.
Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги 2026-жылы ажылыкка барууну пландап жаткан жарандарды белгиленген эмдөө пункттарында өз убагында медициналык кароодон жана эмдөөдөн өтүүгө чакырат. Бул чараларды сактоо зыяратчылардын ден соолугун коргоо жана өлкөгө жугуштуу оорулардын киришинин алдын алуу үчүн абдан маанилүү.